Man, zeg er wat van

Seksueel grensoverschrijdend gedrag staat op de maatschappelijke agenda. We bespreken het, maar het leidt ook tot polarisatie en verkramping bij mannen. Om seksueel grensoverschrijdend gedrag tegen te gaan, moeten we patronen doorbreken in onze dagelijkse omgang met elkaar. Mannen hebben daarin een sleutelrol. Ze moeten elkaar durven aanspreken als iemand in hun sociale kring seksueel grensoverschrijdend gedrag vertoont. Toch gebeurt dat nog te weinig. Veel mannen willen het wel, maar doen het niet door twijfel of ongemak, blijkt uit onderzoek.

De Rijksoverheid vroeg ons het gesprek in de media op gang te brengen over de rol die mannen kunnen hebben om seksueel grensoverschrijdend gedrag tegen te gaan. En mannen het vertrouwen te geven om elkaar aan te spreken.

Onderzoek: wat is de norm écht?

Eén van de belangrijkste inzichten was dat seksueel grensoverschrijdend gedrag vaak voortkomt uit groepsdruk en mannelijkheidsnormen. Het gedrag wordt bepaald of in stand gehouden in de groep én door de groep. Om seksueel grensoverschrijdend gedrag te keren, is het daarom belangrijk om te laten zien dat meer mannen twijfelen en zich willen uitspreken bij grensoverschrijdende opmerkingen en gebaren over vrouwen. Om dat aan te kunnen tonen, deden we onderzoek onder mannen. We creëerden hiermee meteen nieuwswaarde, die essentieel is om het gesprek in de media op gang te brengen.

Terwijl de campagne al in productie was en de onderzoeksperiode al liep, waren er diverse ernstige incidenten op gebied van seksueel geweld. Ook vond de moord op Lisa plaats. Het maatschappelijke gesprek over vrouwenveiligheid en de rol van mannen wakkerde hierdoor flink aan. We voelden aan dat dit invloed kon hebben op de mate waarin mannen reflecteerden op hun eigen gedrag. Specifieke vragen over de recente ernstige gebeurtenissen konden we last minute nog aan het onderzoek toevoegen.

De onderzoeksresultaten gaven belangrijke inzichten:

• 7 op de 10 mannen vinden dat mannen elkaar vaker moeten aanspreken.
• 6 op de 10 mannen wilden zich eerder uitspreken, maar deden dit toch niet door twijfel.
• De meeste mannen vinden het geen probleem als vrienden of collega’s hen zouden aanspreken.
• Door de ernstige recente gebeurtenissen, dacht één op de vier mannen vaker na over hun eigen gedrag of dat van mannen in hun omgeving.

Campagne-aftrap

De onderzoeksresultaten gebruikten we als nieuwsaanleiding om het gesprek in de media op gang te brengen: over gedrag, twijfel, sociale dynamiek en het normaliseren van het gesprek. De boodschap was simpel: Als je ziet dat een vrouw last heeft van opmerkingen of grappen die je vrienden, collega’s of sportteamgenoten onderling maken, zeg er dan wat van. Dat kan je prima doen, zonder de sfeer te verpesten of je positie in de groep te verliezen. Kortgezegd: vind je dat het niet kan? Man, zeg er wat van!

Het AD gaven we de primeur en ging in gesprek met Mariëtte Hamer, regeringscommissaris seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld.

 

Herkenbare voorbeelden

Vervolgens verdiepten we onze mediabenadering. Want zeggen dat de meeste mannen twijfelen, is niet genoeg om het gewenste gedrag bij de doelgroep te activeren. We wilden het ook laten zien met ervaringen en voorbeelden van andere mannen. Daarom interesseerden we mannelijke presentatoren bij talkshows, radioprogramma’s en podcasts om in gesprek te gaan met mannen en experts en/of eigen ervaringen te delen. Met succes: de campagneboodschap kreeg onder andere een plek aan tafel bij RTL Tonight en Nieuws van de Dag. Ook werd het verhaal achter Man, zeg er wat van! besproken bij VI, in bijna alle radioprogramma’s, in podcasts én kreeg zelfs een eigen item bij ‘Even tot hier’. En tot slot gingen ook grote mannenlifestylemedia in gesprek met experts en mannen die zich al uitspreken, zoals FHM.

Daar waar het gebeurt

Na de landelijke media-aandacht zoomden we in op plekken waar groepsnormen ontstaan, zoals de horeca, de sportclub, op het werk, op scholen en universiteiten. Zij brachten onze op maat gemaakte boodschap verder.

Tijdens de feestdagen maakten we de oproep aan mannen om zich uit te spreken zichtbaar in cafés met bierviltjes en posters. Dat gaf ons gelegenheid om de campagne extra in de spotlights te zetten via een lokale en regionale mediabenadering. Die telde uiteindelijk op tot een vrijwel landelijke dekking.

Resultaten

Het verhaal van Man, zeg er wat van! domineerde het nieuws op de dagen rondom de campagnestart en jaagde het gesprek in heel het land aan. In totaal leidde de PR-aanpak tot ruim 600 publicaties met een bereik van ruim 165 miljoen. Ook is de campagne veel gedeeld door stakeholders, zoals de horeca, sportbonden, sportverenigingen, werkgevers en scholen en universiteiten.

‘Man, zeg er wat van!’ is na één campagneflight een ‘bekende’ term en gevleugelde uitspraak waar regelmatig aan wordt gerefereerd. De rol van mannen bij het tegengaan van seksueel grensoverschrijdend gedrag, bleef ook na de campagne onderwerp van gesprek. Dat onderstreepten verschillende cabaretiers die in hun oudejaarsconferences op het onderwerp in gingen, onder wie Peter Pannekoek. Hij gaf aan dat grensoverschrijdend gedrag geen vrouwenprobleem is, maar een mannenprobleem is: mannen moeten hun verantwoordelijkheid pakken.

Het campagne-effectonderzoek laat zien dat er sterke campagne-effecten zijn op de doelstellingen:

• Mannen voelen na de campagne vaker dat ze zich kunnen uitspreken (+13%)
• Mannen voelen dat ze dit kunnen doen zonder dat dit ten koste gaat van de sfeer (+12%) of hun positie in de groep (+14%).
• Mannen zijn sterker overtuigd dat anderen het waarderen als zij iemand in hun sociale kring aanspreken op seksueel grensoverschrijdend gedrag. Aanspreken is ‘passend’ en ‘geaccepteerd’.
• Na de campagne wordt zowel de maatschappelijke relevantie als de persoonlijke relevantie van een campagne over het aanspreken op seksueel grensoverschrijdend gedrag sterker ervaren.

Daarmee deed de campagne precies wat nodig was: de drempel bij mannen verlagen door twijfel bespreekbaar te maken en de onzichtbare norm zichtbaar te maken.

Meer weten over deze case? Of samen werken aan effectieve publiekscommunicatie?